Riha’da çalıştırılan çocuk sayısı artıyor 2026-05-26 09:05:06   Gülistan Gülmüş   RIHA - Çocuk yaşta çalıştırılmanın ve sömürünün derinleştiği kentlerin başında gelen Riha’da tablo ağırlaşıyor. Kentte 17 bin çocuk yalnızca tarım alanında çalıştırılırken, çok sayıda çocuk da farklı iş kollarında çalıştırılıyor.    Artan hayat pahalılığı, derinleşen ekonomik kriz ve büyüyen yoksulluk Türkiye’de çocukların yaşamını doğrudan etkiliyor. Birçok aile temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanırken, çocuklar da giderek daha fazla çalışma yaşamının içine sürükleniyor. Uzmanlar, çocukların çalışma hayatına itilmesinin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda psikolojik ve sosyal açıdan da ağır sonuçlar yarattığına dikkat çekiyor. Çocuk hakları savunucuları, özellikle yoksul ailelerde çocukların aile bütçesine katkı sunmak zorunda bırakıldığını, bunun da çocukluk döneminde derin travmalara yol açtığını ifade ediyor.    Her dört çocuktan biri çalıştırılıyor   Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2024 yılında yayımladığı “İstatistiklerle Çocuk” araştırmasına göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılım oranı yüzde 24,9’a yükseldi. Verilere göre yaklaşık her dört çocuktan biri çalıştırılıyor.   MESEM’de ‘Mesleki eğitim’ adı altında ucuz işgücü   Son yıllarda yaygınlaştırılan Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) sistemi de eleştirilerin odağında yer almaya devam ediyor. Eğitim ve emek örgütleri, çocukların “mesleki eğitim” adı altında ucuz işgücüne dönüştürüldüğünü belirtiyor. Birçok çocuk MESEM sistemi içerisinde çalıştırılırken iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.   2025 yılı İSİG raporu:  94 çocuk yaşamını yitirdi    İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi’nin 2025 yılı çocuk iş cinayetleri raporuna göre Türkiye ve Kürdistan’da yalnızca bir yıl içerisinde en az 94 çocuk yaşamını yitirdi.   En fazla ölüm tarım sektöründe   İSİG’in Mayıs ayında yayımladığı rapora göre,  en fazla tarım sektöründe çalıştırılan çocukların  yaşamını yitirdiği belirtiliyor. Rapora göre, 31 çocuk yaşamını yitirirken, raporda ayrıca yaşamını yitiren çocukların yüzde 68’inin 15-17 yaş arasında olduğu kaydedildi.    Son iki yılda Riha’da 61 çocuk yaşamını yitirdi   İSİG Meclisi verilerine dayandırılan yerel raporlarda, yaşamını yitiren çocuk sayısının Kürdistan ve Türkiye genelinde ilk sıralarda Riha öne çıkıyor. Yerel basında yayımlanan derlemelere göre 2013-2025 yılları arasında kentte en az 61 çocuk yaşamını yitirdi.   Rîha’da 17 bin çocuk mevsimlik tarım işlerinde çalıştırılıyor   Türkiye ve Kürdistan genelindeki tablo, tarım üretiminin merkezlerinden biri olan Riha’da daha görünür hale geliyor. Fişek Enstitüsü’nün araştırmasına göre Riha’da yaklaşık 124 bin 630 kişi tarım alanında çalışıyor. Aynı araştırmada yalnızca 5-15 yaş grubunda yaklaşık 17 bin çocuğun mevsimlik tarım işlerinde çalıştırıldığı belirtildi.   Çocuklar en fazla tarlalarda çalıştırılıyor   Özellikle Pirsûs (Suruç), Wêranşar (Viranşehir), Harran, Kahniya Xezalan (Akçakale) ve Serê Kanî (Ceylanpınar) ilçelerinde çocukların pamuk, isot, fıstık ve sebze tarlalarında yoğun biçimde çalıştırıldığı ifade ediliyor. İnsan hakları örgütleri ve eğitim emekçileri, çocukların büyük bölümünün yaz aylarında eğitimden koparıldığını, bazı çocukların ise okul döneminde de çalıştırılmaya devam ettiğini belirtiyor.   Kazalar ve travmalar   Riha’daki çocuk sömürüsü yalnızca kent sınırlarıyla sınırlı kalmıyor. Yerel araştırmalar ve saha raporlarına göre, her yıl yüz binlerce mevsimlik tarım işçisi aile, çocuklarıyla birlikte farklı kentlere göç ediyor. Çocuklar çoğu zaman çadırlarda yaşarken temiz su, sağlık ve eğitim hizmetlerine erişimde ciddi sorunlarla karşı karşıya bırakılıyor. Söz konusu aileler yalnızca Riha ve ilçelerinde değil, farklı kentlere giderken yaşanan yol kazalarında da yakınlarını kaybediyor. Çocukların bazıları bu kazalarda yaşamını yitirirken, bazıları da tanık oldukları olayların travmasıyla uzun süre mücadele etmek zorunda bırakılıyor.