Cezaevlerinde bağımsız denetim mekanizmaları talebi 2026-11-17 16:43:13   ANTALYA - Antalya ve Burdur’daki cezaevlerinde tutulan tutsaklara dair raporunu açıklayan İHD Antalya Şubesi, cezaevlerinin ve tutsakların özel bir risk grubu olarak ele alınmasını ve cezaevlerinde bağımsız denetim mekanizmalarının işletilmesini talep etti.   Halkların İklim Zirvesi kapsamında düzenlenen “İklim Krizi: Derinleşen Mahpus Hakları İhlalleri” ve “İklim Krizi-Eşitsizlik-Barış Hakkı” başlıklı oturumlarda, iklim krizinin cezaevlerindeki yaşam koşullarına etkileri ve hak ihlalleri ele alındı.    İnsan Hakları Derneği (İHD) Antalya Şubesi Eşbaşkanı Semra Yeşilyurt ile İHD Antalya Şube Yönetim Kurulu üyesi Ferdi Parim, “İklim Krizi: Derinleşen Mahpus Hakları İhlalleri (Antalya-Burdur Örneği)” başlıklı raporu aktardı. 6 farklı cezaevinde 30 farklı tutsakla 16-23 Ekim 2026 tarihleri arasında yapılan görüşmeler sonucunda hazırlanan raporda, yaz aylarında yaşanan aşırı sıcakların tutsaklara yansımasına dikkat çekildi.    Pencerelerden yeterli hava akımı sağlanmıyor    Rapora göre, Akdeniz Bölgesi’nde yaz aylarında artan sıcaklıklar, cezaevlerinin beton yapıları ve yüksek duvarlarla çevrili havalandırma alanları nedeniyle tutsaklar açısından daha ağır koşullara dönüşüyor. Görüşülen tutsakların yüzde 93,3’ü koğuş veya hücrelerini çok sıcak ya da dayanılması güç olarak tanımladı. Hiçbir cezaevinde klima bulunmadığı belirtilen raporda, tutsakların yüzde 93,3’ünün aşırı sıcaklarda daha serin bir alana geçme imkânına hiçbir zaman sahip olmadığı kaydedildi. Tutsakların yüzde 76,7’si açık hava alanlarındaki gölgeliklerin yetersiz olduğunu, yüzde 66,7’si ise pencerelerden yeterli hava akımının sağlanmadığını bildirdi.    ‘İçme suyu kantinden temin ediliyor’   Raporda, cezaevlerinde içme suyuna erişimde yaşanan sorunlara da dikkat çekildi. Tutsakların yüzde 60’ının ihtiyaç duyduklarında içme suyuna düzenli erişemediklerine dikkat çekilen raporda, şebeke suyunun kireçli, çamurlu veya kirli olması nedeniyle tutsakların yüzde 43,3’ünün içme suyunu kantinden kendi imkânlarıyla satın almak zorunda kaldığı ifade edildi.    Su kotalı veriliyor    Tutsaklara günlük veya haftalık sınırlı su kotaları uygulandığı belirtilen raporda, yaz aylarında bu kotaların artırılmadığı, aksine su kesintilerinin yaşandığı aktarıldı. Raporda, içme suyuna düzensiz erişen tutsakların yaşadığı sağlık belirtilerinin, düzenli erişebilenlere kıyasla iki kat daha fazla olduğu bilgisi paylaşıldı.    Hastane sevkleri    Aşırı sıcaklar nedeniyle tutsakların, susuzluk, baş ağrısı, halsizlik, çarpıntı ve uyku bozukluğu gibi sağlık sorunları yaşadığı belirtilen raporda, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan engellemelere de dikkat çekildi. Raporda, yaz döneminde sağlık hizmetine ihtiyaç duyan 21 tutsağın yüzde 38,1’inin başvurularının karşılanmayacağı veya sürecin uzayacağı düşüncesiyle revire başvurmadığı kaydedildi. Hastaneye sevk edilmesi gereken 18 tutsağın ise yüzde 72,2’sinin sevkinin geciktiği ya da hiç gerçekleştirilmediği belirtildi. Sevklerde kullanılan ring araçlarının yüzde 95’inin olumsuz koşullara sahip olduğu ifade edilen raporda, araçların klimalarının çalıştırılmadığı ve tutsakların 5-6 saate varan sürelerle araç içerisinde bekletildiği aktarıldı.    Kadın tutsaklarda hijyen sorunu    Aşırı sıcakların yanı sıra hijyen ve çevre sağlığı sorunlarına da yer verilen raporda, söz konusu durumların tutsakların yaşam koşullarını ağırlaştırdığı belirtildi. Görüşülen tutsakların yüzde 50’sinin yaz döneminde ishal ve kusma gibi mide-bağırsak rahatsızlıkları yaşadığı, yüzde 93,3’ünün ise yaşam alanlarında sinek, hamam böceği, fare ve tahtakurusu gibi haşerelerin bulunduğunu bildirdiği kaydedildi. Bölgedeki orman yangınları sırasında duman ve yanık kokusuna maruz kaldıklarını belirten tutsakların nefes darlığı, göz yanması ve öksürük gibi şikâyetler yaşadığı ifade edildi. Raporda, ayrıca kadın tutsakların regl dönemi hijyeni, kısıtlı su kullanımı ve menopoz süreçlerinde aşırı sıcaklar nedeniyle daha ağır sorunlarla karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi.    Bağımsız denetim mekanizmaları talebi    İklim krizinin cezaevlerinde yarattığı etkilerin istisnai değil, yapısal bir sorun haline geldiğini belirten İHD, yetkililere acil önlem çağrısında bulundu. Raporda; cezaevlerinde sıcaklık ölçümlerine dayalı iklimlendirme protokollerinin uygulanması, içme suyunun kesintisiz ve ücretsiz sağlanması, su kotalarının kaldırılması ve ortak serinleme alanlarının oluşturulması istendi. Koğuşlardaki havalandırma sistemlerinin iyileştirilmesi, vantilatör ve buzdolabı eksikliklerinin giderilmesi, ring araçlarında klimanın zorunlu hale getirilmesi ve sevk sürelerinin kısaltılması da talepler arasında yer aldı. İHD, Antalya ve Burdur İl İklim Değişikliği Eylem Planları’nda cezaevlerinin ve tutsakların özel bir risk grubu olarak ele alınmasını ve cezaevlerinde bağımsız denetim mekanizmalarının işletilmesini talep etti.