İran'da 9 kadın idam edildi, 45 kadın katledildi 2026-07-08 12:03:27   HABER MERKEZİ - İran'da 2026 yılının ilk altı ayında en az 9 kadın idam edildi, 5 binden fazla kadın gözaltına alındı, onlarca kadın ağır cezalara çarptırıldı ve en az 45 kadın katledildi.   İnsan hakları kuruluşlarının yayınladığı yeni rapora göre, İran'da yılın ilk yarısında kadınlara yönelik hak ihlallerinin arttığı belirtildi.    Raporda 2026'nın ilk altı ayında en az 9 kadın idam edildi. İdamların Doğu Azerbaycan, İsfahan, Kazvin, Zencan ve Erdebil'deki cezaevlerinde olduğu belirtildi. İnsan hakları savunucuları, özellikle adil yargılanma süreçlerine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde kadınlara yönelik idam cezalarının uygulanmasının ciddi kaygılara neden olduğunu dile getirdi.   Kadın aktivistlere ağır cezalar   Raporda, kadın hakları savunucularına yönelik yargı baskısının da sürdüğü belirtildi. Yılın ilk altı ayında 46 kadın aktivistin idam, hapis, kırbaç ve ertelenmiş hapis cezalarıyla karşı karşıya kaldığı ifade edildi. Meryem Hedavend, Erguvan Fellahi, Mehnaz Çeharduli ve Bita Hemmeti hakkında idam kararı verildiği belirtilirken, Bita Hemmeti hakkındaki idam kararının temyiz aşamasında bozulduğu ve dosyanın yeniden görülmeyi beklediği aktarıldı.   Rapora göre, söz konusu kadınlardan üçünün Ocak ayındaki protestolar sırasında gözaltına alınan kişiler arasında bulunduğu ve Tahran Devrim Mahkemesi'nin 15 ve 26'ncı şubeleri tarafından idama mahkum edildiği ifade edildi.   Bunun yanı sıra 44 kadın aktiviste toplam 211 yıl 5 ay hapis cezası verildiği, üç kadın hakkında toplam 179 kırbaç cezası, dört kadın hakkında ise toplam 14 yıl ertelenmiş hapis kararı alındığı kaydedildi.   5 binden fazla kadın gözaltına alındı   Raporda, yılın ilk yarısında 5 binden fazla kadının gözaltına alındığı, ancak internet kısıtlamaları, güvenlik koşulları, protestolar ve İran, İsrail ile ABD arasında yaşandığı belirtilen 40 günlük savaş nedeniyle yalnızca 368 kişinin kimliğinin doğrulanabildiği ifade edildi.   Kimliği belirlenen gözaltındaki kadınlar arasında 70 Kürt, 50 Lor, 29 Bahai, 19 Gilek, 12 Beluc, 11 Azeri, 6 üniversite öğrencisi ve 3 öğretmenin bulunduğu belirtildi. Ayrıca en az 23 kız çocuğunun da gözaltına alındığı ve kimliklerinin tespit edildiği aktarıldı. İnsan hakları örgütleri, gerçek gözaltı sayısının açıklanan rakamların üzerinde olabileceğini belirtti.   En az 45 kadın katledildi   Rapora göre, yılın ilk altı ayında İran genelinde en az 45 kadın katledildi. Katliamların beşinin "namus" gerekçesiyle işlendiği, çocuk yaşta evlendirilen iki kadının ise evli oldukları erkekler tarafından katledildiği belirtildi. Kadın katliamlarında en yaygın nedenin 27 vakayla aile içi anlaşmazlıklar olduğu ifade edilirken, en fazla vakanın 16 katliamla Tahran'da görüldüğü, Siistan ve Belucistan'da 6, Fars eyaletinde ise 4 kadın katliamının kaydedildiği bildirildi.   Raporda, faillerin büyük bölümünün eş, eski eş, baba, kardeş veya diğer aile bireylerinden oluştuğu belirtilerek, bunun aile içi ve yapısal şiddetin sürdüğünü gösterdiği değerlendirildi.   Protestolarda kadın ölümleri   Raporda ayrıca, İran'ın eski dini liderinin ölümünün ardından düzenlenen protestolar sırasında güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu Ahu Kalenderi ile Faize Afşari'nin yaşamını yitirdiği belirtilerek, bu olaylar "devlet kaynaklı ölüm" olarak kaydedildi. Öte yandan Ocak ayında düzenlenen protestolarda en az 250 kadının polis ve askerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiği, bunlardan 206'sının kimliğinin belirlendiği ifade edildi.   Yaşamını yitirenler arasında en az 25 kız çocuğunun bulunduğu, bunlardan 19'unun kimliğinin tespit edildiği aktarıldı. Rapora göre, protestolarda en fazla kadın ölümü Tahran, İsfahan, Elburz, Gilan ve Razavi Horasan eyaletlerinde yaşandı. Hayatını kaybedenler arasında 22 üniversite öğrencisi, 2 öğretmen ile 7 doktor, hemşire ve sağlık çalışanının da bulunduğu belirtildi.   İnsan hakları kuruluşları, kadınlara yönelik gözaltılar, ağır mahkeme kararları, idamlar ve artan şiddetin, kadınların kamusal yaşamdaki varlığını sınırlandırmaya yönelik sistematik politikaların bir parçası olduğunu vurgulayarak, uluslararası toplumu İran'daki kadın hakları ihlallerine karşı daha etkin tutum almaya çağırdı.