ANKARA – Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na yapılan hak ihlali başvurularının ulaşmadığı yönündeki şikayetleri Meclis gündemine taşıyan DEM Parti milletvekili Newroz Uysal Aslan, Komisyon’un verdiği yanıtın çelişkileri gidermediğini belirterek, son bir yılda Komisyon’a yapılan 4 bin 256 başvurunun 3 bin 164’ünün cezaevlerinden geldiğine dikkat çekerek,“Cezaevleri alarm veriyor” dedi. 

 

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Şirnex Milletvekili Newroz Uysal Aslan, Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na (İHİK) yapılan hak ihlali başvurularında yaşanan erişim sorunları Meclis gündemine taşıdı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un yanıtlaması istemiyle verilen soru önergesine, Komisyon Başkanı Derya Yanık imzasıyla yanıt verildi. 

 

Hak ihlallerini takip eden sivil toplum kuruluşları ile hukuk örgütlerinin, özellikle cezaevlerinden gönderilen faks başvurularının Komisyon’a ulaşmadığı yönündeki şikayetleri üzerine soru önergesinin hazırlandığını belirten Newroz Uysal Aslan,  komisyon görevlilerinin yoğun başvuru nedeniyle faks hattının kapatıldığı yönünde bilgi verdiği, yeniden gönderilen başvuruların da ulaşmadığının görüldüğünü ifade etti. 

 

Komisyonun resmi yanıtında ise belgegeçer sisteminde herhangi bir değişiklik yapılmadığı, hattın aktif olduğu ve son iki ayda 57 belgenin iletildiği savunulduğunu belirten Newroz Uysal Aslan, ancak teknik olarak hattın açık görünmesinin sorunu ortadan kaldırmadığını vurguladı. Newroz Uysal Aslan, “Asıl mesele başvuruların muhatabına ulaşıp ulaşmadığı, kayıt altına alınıp alınmadığı ve denetlenebilir bir sistemin işletilip işletilmediğidir” denildi. 

 

‘Her başvuru yaşam hakkına ilişkin bir çağrı’

 

Cezaevlerinden yapılan başvuruların yalnızca “evrak kaydı” olarak değerlendirilemeyeceği dile getiren Newroz Uysal Aslan, hasta tutsaklar, işkence ve kötü muamele iddiaları, tecrit uygulamaları ile tedavi ve sevk sorunlarına dikkat çekti. “Her başvuru çoğu zaman yaşam hakkına ve insan onuruna ilişkin acil bir uyarıdır” ifadelerini kullandı. 

 

Newroz Uysal Aslan, komisyonun paylaştığı verilere göre, 31 Mart 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında İHİK’e toplam 4 bin 256 başvuru yapıldığını,  bunların 3 bin 164’ünü cezaevleri kaynaklı başvurular oluşturduğunu belirterek, yargıya ilişkin sorunlar için 566, yerinde inceleme talepleri için ise 220 başvuru yapıldığını dile getirdi. 

 

‘Sistematik kriz’ vurgusu

 

Newroz Uysal Aslan, cezaevlerinden gelen binlerce başvurunun “sistematik bir hak ihlali krizinin resmi itirafı” olduğuna vurgusu yaptı. Komisyonun yalnızca ilgili kurumlardan gelen yazılı yanıtlarla yetinmesinin denetim anlamına gelmeyeceği belirtilerek, “İhlal iddiasının muhatabı olan kurumun cevabını hakikatin yerine koymak, denetim değil; ihlali üreten mekanizmanın kendisini aklamasına zemin hazırlamaktır” dedi. 

 

3686 sayılı İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Kanunu’nun Komisyon’a yalnızca başvuru alma değil, insan hakları ihlallerini yerinde inceleme ve çözüm üretme sorumluluğu yüklediği hatırlatan Newroz Uysal Aslan, buna rağmen cezaevlerinden gelen yoğun başvurulara karşın etkili bir denetim mekanizmasının işletilmediğini kaydetti. 

 

‘AİHM kararları görmezden geliniyor’

 

Newroz Uysal Aslan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) “umut hakkı”na ilişkin kararlarına rağmen ağırlaştırılmış müebbet infaz rejimine dair herhangi bir yasal düzenleme yapılmamasına da dikkat çekti. Abdullah Öcalan, Hamit Kaytan ve diğer başvurulara ilişkin AİHM kararlarının insanlık dışı infaz rejimine işaret ettiğine dikkat çeken Newroz Uysal Aslan, komisyonun bu konuda etkili bir raporlama ve yasa değişikliği önerisi geliştirmediği ifade etti. 

 

Newroz Uysal Aslan,  hak ihlali başvurularının “kapalı kapılar ardında kaybolacak bir evrak” olmadığını vurgulayarak, “Her başvuru Meclis’in sorumluluk alanına bırakılmış bir insanlık çağrısıdır” denildi.