Nujîn Nazlican Yildiz-Bêritan Tunç

 

ÎZMÎR – Karkerên jin ên Digel Tekstilê, ku salek û nîv e li dijî zext, tacîz û mobbingê li cihê kar li ber xwe didin, gotin ku ew ê di 1'ê Gulanê de li kolanan bin. Jinan gotin, "Em hemû hevkarên xwe yên kar vedixwînin ku di 1'ê Gulanê de mil bi mil li kolanan bimeşin."

 

1'ê Gulanê hîn jî îfadeya têkoşîna dîrokî ya karkeran, ya îradeya wan a hevpar a li dijî îstîsmar, bêewlehî û newekheviyê ye. Îro, karker têkoşîna xwe ya ji bo mafên xwe didomînin, li hember mûçeyên kêm, şert û mercên dijwar ên xebatê, zextên sendîkayan û lêçûnên jiyanê yên zêde, di heman demê de bi taybetî jinên karker bi îstîsmara piralî û barê keda nedîtî re rû bi rû ne.

 

Ev rewş bi berxwedana karkerên Digel Tekstil, ku li Herêma Azad a Egeyê ya navçeya Gaziemir a Îzmîrê ye, tê nîşandan. Berxwedana ku zêdetirî salek û nîvekê ye dom kiriye, karkeran vedihewîne. Piraniya wan jin in, ji ber sendîkayîbûnê ji şîrketa cilûbergên mêran a bi navê Digel Tekstilê ya Almanî hatine derxistin. Ev berxwedan hem tepeserkirina mafên sendîkayî û hem jî şert û mercên dijwar ên ku karkerên jin pê re rû bi rû dimînin nîşan dide.

 

Karkerên Digel Tekstilê têkildarî mijarê axivîn. 

 

'Hêza jinan pir mezin e'

 

Nurdan Kiliç, diyar kir ku 1'ê Gulanê ji bo wan têkoşîna mafên kedê, çawaniya qezenckirina kedê û çawaniya têkoşîna ji bo wê temsîl dike û got, "Em 461 roj in di konê xwe de li ber xwe didin. Wekî ku min rave kir, girîngiya 1'ê Gulanê ev e ku ew cejna kedê, wekheviyê û edaletê ye. Hêza jinan pir mezin e. Em di pergalekê de dijîn ku jin her tim têne tepeserkirin û nayên dîtin, bi têkoşîna li kar, keda li malê û keda li cihê kar. Ji ber vê yekê em dixwazin hemî hevalên xwe yên jin ên karker li kêleka me bin. Ez her kesê ku keda xwe nas dike, ku fêm dike ku ew têne îstismarkirin, di 1'ê Gulanê de vedixwînim meydanan. Hem wekî berxwedêrek û hem jî wekî dayikek, ez bi taybetî baweriya xwe bi têkoşîna jinan tînim. Têkoşîn her tişt e. Ez ji vir dibêjim, werin em di 1'ê Gulanê de di vê têkoşînê de bibin hevkar, werin em mil bi mil bisekinin."

 

'1'ê Gulanê û 8'ê Adarê bi hêsanî nehatin qezenckirin'

 

Rumeysa Kişi diyar kir ku divê jinên karker ji hêza xwe haydar bin û got, "Divê em dîsa ji bîr nekin ku 1'ê Gulanê û 8'ê Adarê bi hêsanî nehatin qezenckirin û divê em bi rastî bi berxwedan û têkoşînê wan biparêzin. Sal û nîvek li vir ne hêsan bû. Divê em van tiştan ji bîr nekin û bibin yek, xwe rêxistin bikin. Di 1'ê Gulanê de, wekî her sal, em ê li meydanan bin. Ez bang li hemî hevalên xwe yên karker jî dikim: Ji kerema xwe werin û mil bi mil bi me re bimeşin. Ji ber ku ji bilî xwe kesekî me tune ye. Em, Sendîkaya Karkerên Tekstîlê ya Digel, zêdetirî salek û nîv e ku li vir bi serbilindî û rûmet li ber xwe didin. 1'ê Gulanê cejna me ye, cejna karkeran e. Divê karker di wan rojan de biçin qadên grevê, qadên berxwedanê û meydanan, ne qadên pîknîkê. Çiqas em bi hev re hêza xwe nîşan bidin, divê em dengê xwe bilindtir bikin."

 

'Bêyî têkoşînê tiştek nayê bidestxistin'

 

Bahar Tunçer, destnîşan kir ku ew, wekî karkerên Digel Tekstilê, li ber Herêma Azad a Egeyê li ber xwe didin û got, "Em ê tu carî paşve gav neavêjin. Li welatê me mirovbûn jixwe pir dijwar e, lê jinbûn, karkerbûn, şervanek berxwedanê û dayikbûn hîn dijwartir e. Û heke hûn dayikek bin ku li ber xwe dide, tişt hîn tevlihevtir dibin. Ji ber ku li ser kar, em jixwe performansa saet bi saet didin. Dema ku ew performansên saet bi saet didin, em mîna hespên pêşbirkê dixebitin. Û ev ne bes e, em diçin malê. Li malê, xwarin li benda me ne, cilşuştin, zarok, karê malê, hevjîn, xesû heke hebe, bav û kal û pîrên ku em berpirsiyarê wan in. Li welatê me mirovbûn dijwar e. Bêyî têkoşînê tiştek nayê bidestxistin. Em bi rojan li ber xwe didin û em jixwe bi ser ketine. Em ji vê yekê haydar in, em bi ser ketine. Ji ber vê yekê, têkoşîna me dê bi govendê biqede, lê em haydar in ku me bi ser ketiye. Em bi hemû hêza xwe li vir radiwestin.”

 

'Em ê di 1'ê Gulanê de li kolanan bin!'

 

Yelîz Duman diyar kir ku ji ber endamtiya sendîkayê bi awayekî neqanûnî ji karê xwe hatiye avêtin û got ku ew ê îsal, mîna par, di 1'ê Gulanê de li kolanan bin. Yelîz Duman got, "Wekî jinek ku bi salan hem li malê û hem jî li cihê kar xebitiye, em bi gelek zehmetiyan re rû bi rû dimînin. Em ji mêran bêtir bargiran in. Ji ber ku hûn li cihê kar dixebitin, hûn rastî mobbîng û zextê tên. Li ser vê yekê, hûn diçin malê. Û heke zarokek we hebe, hûn nekarin hem bi zarokê xwe û hem jî bi hevjînê xwe re bigihîjin hev. Karên malê, dûv re dibistana zarokê we, karê malê… Wekî jinek, bi rastî jî pir dijwar e. Banga min ji bo 1'ê Gulanê ev e: Divê tu jin ji berxwedanê netirse. Ez difikirim ku em ji bo gelek hevalên xwe mînakek in. Ji tiştekî netirsin. Em ê li vir heta ku mafên xwe bi dest bixin, li ber xwe bidin û em hemî hevkarên xwe yên karker vedixwînin ku di 1'ê Gulanê de mil bi mil li kolanan bimeşin."