SEMSUR - Mexdûrên erdhejê derbarê valakirina konteyniran de diyar kirin ku ew ê êdî bi ku derê biçin û wiha bertek nîşan dan: "Ew ê me ji vir derxînin, em ê çi bikin? Tiştekî me tune ku em bikin. Em ê li kolanan bimînin."

 

Sê sal ji ser erdheja 6'ê Sibatê derbas bûn û 11 bajar bi bandor bûn, lê bandorên wêraniyê hîn jî berdewam dikin. Di nav bajarên ku herî zêde ji erdhejê bi bandor bûne de Semsûr hebû. Piştî erdhejê, li Semsûrê zêdetirî 55 wargehên konteyniran hatin avakirin, ku bi qasî 118,000 kes lê diman. Di sê salên borî de, piraniya van wargehên konteyniran hatin girtin û tenê çend li navenda bajêr man.

 

Di demên dawî de, Walîtiya Semsûrê fermanname weşand û daxwaz kir ku heta 30'yê Hezîrana 2026'an wargehên konteyniran ên mayî li navenda bajêr werin valakirin. Ev biryara girtina wargehên konteyneran krîzek nû ya xanîyan anî rojevê.

 

Li gorî daneyên Walîtiya Semsûrê, li bajêr 42 hezar û 72 xanîyên erdhejê hatibûn plankirin ku werin çêkirin. Beşek girîng ji xanîyên temam bi rêya sîstema loto radestî xwediyên wan ên rastîn hatin kirin. Lêbelê, mexdûrên erdhejê dibêjin ku xebatên avakirinê di gelek xanîyên radestkirî de hîn jî berdewam dikin û gelek avahî hîn ne guncav in ji bo jiyanê. Tê diyarkirin ku koma ku herî zêde ji biryara girtinê bandor bûye kirêdar in.

 

Me li ser vê mijarê bi welatiyên ku di konteyniran de dijîn re axivî.

 

Zahide Koşar, diyar kir ku piştî erdhejê ew pirsgirêkên cidî dijîn û got, "Ger em niha ji vir derkevin, em ê neçar bimînin ku cîhekî kirê bikin, lê pereyê me tune ku em kirê bidin. Em nikarin bi teqawidiya hevjînê min debara xwe bikin; em tenê dikarin heqê xwarin û vexwarinê bidin. Pereyê me tune ku em elektrîk û avê bidin. Ez bi xwe pir nexweş im û nikarim bixebitim. Ji ber ku ez di dema erdhejê de ketim û gelek hestiyên min şikest. Em jî di rewşek şokê de ne; ger kon hebûna, em ê biçûna nav wan, lê kon tune ne. Ger wan xaniyek bidaya me an jî kirêya me bidaya, ew ê bes be."

 

'Ez nikarim kirêya xanî bidim'

 

Zeynep Yilmaz diyar kir ku ew bi sê zarokên xwe yên seqet re dijî û di warê aborî de pirsgirêkên cidî dijî. Zeynep Yilmaz got, "Li gund cihekî me heye, lê wan hîn avakirina wê temam nekiriye, ji ber vê yekê em neçar in ku li wir konekî deynin. Sê zarokên min nexweş in, yek jî li ser nivînan e. Dahat tune. Ez nikarim tiştekî bidim, ti vebijarkek din li cem min tune. Ez neçar im li gund di konekî de bimînim; ez nikarim kirêya xanî bidim. Havîn hatiye. Ez nizanim em ê çi bikin. Ti vebijarkek din li cem me tune."

 

'Ez ê bi çar zarokan re biçim ku derê?'

 

Welatiyek ku nexwest navê xwe bide, nerazîbûna xwe anî ziman û diyar kir ku li konteynirê ku ew lê dijîn jî gelek pirsgirêk hene û wiha got: "Hikûmetê got ku ew ê xanî bidin me, ku ew nikarin kirêdaran di rewşek dijwar de bihêlin. Kirê 18,000 hezar e, ez ê çawa wê bidim? Me li hember vê biryarê bertekek neyînî nîşan da, lê em dikarin çi bikin? Ew ji me re dibêjin ku em vê derê vala bikin. Ne derfetên kar hene, ne derfetên xanî hene, ez ê bi çar zarokan re çi bikim? Ger derfetên min ên darayî hebin, ez ê li vir jî nemînim. Hundir bi berdewamî di bin avê de ye. Min du kîsikên plastîk derxistine û av hîn jî tê hundir. Ger çend xanîyên din ava bikin û hin tesîsên din peyda bikin dê çi bibe?"

 

'Em ê bêmal bimînin'

 

Welatiyek din, ku nexwest navê wê bê eşkerekirin wiha got, "Ew ê me ji vir derxin, tiştek ji destê me nayê. An em ê bêmal bimînin an jî em ê neçar bimînin ku li cîhekî bigerin. Berî 6'ê Sibatê, em jî kirêdar bûn. Hevjînê min jiyana xwe ji dest da û ez bi zarokê xwe re me. Karê min tune, ez naxebitim, di lingên min de tengbûna movikan heye. Ez nikarim li kargehekê bixebitim. Min li gelek deveran ji bo kar serlêdan kiriye lê min kar nedîtiye. Bi vî awayî em ji bo jiyanê têdikoşin, niha tiştek ji destê me nayê. Min ji serlêdanên xwe yên kar jî tu encam negirtiye. Tenê tiştê ku em dikarin bikin ev e ku em li cem malbata xwe bimînin, yên ku malbatên wan tune ne dê çi bikin?"