Kelebeklerden ‘Jin, jiyan, azadî’ye uzanan direniş (4)

  • 09:01 18 Kasım 2026
  • Dosya
‘Benim hakkımı kim koruyacak?’
 
Beritan Tunç
 
İZMİR - Yıllarca erkek şiddetine maruz bırakılan ve boşanma sürecinde katledilmek istenen Irmak Tuğ, nafaka hakkının sınırlandırılmasına yönelik girişimlerin kadınların ekonomik güvencesini hedef aldığını belirterek, “Benim hakkımı kim koruyacak” diye sordu. 
 
Nafaka hakkı, boşanmanın ardından yoksulluğa düşme riskiyle karşı karşıya kalan kadınların ekonomik güvencelerinden biri olmayı sürdürüyor. Evlilik boyunca ev içi bakım emeği üstlenen, çalışma yaşamından uzaklaştırılan ya da gelirini evli olduğu erkeğin denetimine bırakmak zorunda bırakılan kadınlar açısından bu hak, şiddetten uzaklaşarak bağımsız bir yaşam kurabilmenin de önemli dayanakları arasında yer alıyor. Ancak kadınların yıllarca süren mücadelelerle elde ettiği nafaka hakkı, yasal düzenleme tartışmalarıyla yeniden gündemde.
 
Anayasa Mahkemesi (AYM), 4 Haziran 2026'da Türk Medeni Kanunu'nun 175'inci maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. 30 Eylül'de Resmî Gazete'de yayımlanan kararın 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girmesi öngörülürken, Adalet Bakanlığı da yoksulluk nafakasına ilişkin yeni bir düzenleme hazırlığında olduğunu açıkladı. Nafakanın süresinin sınırlandırılması tartışmaları sürerken, kadınların evlilik boyunca karşılıksız kalan emeğinin ve boşanma sonrasında karşı karşıya kaldıkları ekonomik eşitsizliklerin nasıl gözetileceği sorusu öne çıkıyor.
 
25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında hazırladığımız dosyanın bu bölümünde, nafaka hakkına yönelik tartışmaları, yıllarca erkek şiddetine maruz bırakılan ve boşanma sürecinde katledilmek istenen Irmak Tuğ'un mücadelesi üzerinden ele alıyoruz.
 
Çocuk yaşta evlendirilen ve 17 yıllık evliliği boyunca şiddete maruz bırakıldığını belirten Irmak Tuğ, Adem Tuğ'un tahliyesinin ardından tehditlere karşı hukuki mücadelesini sürdürüyor. “Kasten yaralama” suçundan 3 yıl hapis cezası alan Adem Tuğ'un nafaka ve tazminat kararını istinafa taşıdığını aktaran Irmak Tuğ, çocuklarının bakım sorumluluğunu üstlenirken ekonomik güvencesini kaybetme endişesi yaşıyor. Evlilik boyunca verdiği emeğin yok sayılmasına tepki gösteren Irmak Tuğ, kadın dayanışmasının kendisini ayakta tuttuğunu vurgulayarak 25 Kasım'da ortak mücadeleyi büyütme çağrısında bulunuyor.
 
‘Nafakanın sınırlandırılması faillere ödül oldu’
 
Adem Tuğ'un nafaka ve tazminat ödememek için mahkeme kararını istinafa taşıdığını belirten Irmak Tuğ, şunları dile getiriyor:  “Peki bu çocuklar sadece benim mi? Değil. Onun da sorumluluğu altında. Bu çocukların da belli ihtiyaçları var. Para günümüzde hiçbir şey değil ama parasız hayat olmuyor. Peki ben ne yapmalıyım? Hayatım çalınmış, hayatıma kastedilmiş, emeklerim gitmiş. Artık çocuklarım dahi geleceğe dair hayal kuramıyorlar. ‘Bugün ne olacak? Daha başımıza ne gelecek?’ diye. Bir de bununla bizi sınırlandırdılar. Nafakanın sınırlandırılmasını erkeklere verilmiş bir ödül gibi görüyorum. Devletin ihmali yüzünden öldürülen çoğu kadın koruma kararıyla ya da elektronik kelepçe kararlarıyla katlediliyor. 2026 yılını Aile Yılı ilan ettiler. Katledilen bir kadının ya da hayatı çalınan, yurtta kalan bir tane çocuğun hayat hikâyesini dinlemişler mi? Ben çok merak ediyorum. Faillere ödül gibi nafakanın sınırlandırılması. Çocukların maddi olarak biraz rahatladığını düşünürken onu da elinden almaya çalışan bir iktidar var burada.”
 
‘Örgütlü kadın mücadelesine toplum olarak ihtiyacımız var’
 
Maruz bırakıldığı şiddet ve tehditler karşısında kadın dayanışmasının kendisini ayakta tuttuğunu belirten Irmak Tuğ, çevresindeki kişilerin de tehdit edilmesi nedeniyle yalnızlaştırılmaya çalışıldığını ifade ediyor. Kadınların desteğiyle mücadelesini sürdürdüğünü vurgulayan Irmak Tuğ, şu sözleri kullanıyor: “Kadın mücadelesi en büyük şansımdı zorlu süreçlerimde. Çünkü benim yanımda hiç kimse durmadı. Adem ve ailesi çok güçlüydü. Bütün etrafımdaki insanları tehdit ettiler. Hakaretlerde bulundular. Beni yalnızlaştırdılar. Onlara mahkûm kalayım istediler. Tüm bunlara rağmen kadınlar mücadelemi sahiplendi her şekilde. Korkmadılar. Başta Tülin Osmanoğulları olmak üzere bütün kadınlara çok teşekkür ederim. Bugün bu evde oturuyorsam, çocuklarım okuldan gelip sıcak bir yemek yiyorsa onların sayesinde. Hiçbir şekilde hiçbir psikolojik şiddet ya da kaba kuvvete boyun eğmediler. Kadınlar örgütlenerek güçlüdür. Örgütlü mücadele ile güçlüyüz. Toplum olarak buna gerçekten çok ihtiyacımız var.”
 
‘Failler mahkemelerde çocuklarının eğitimini öne sürerek çıkmak istiyor’
 
Adem Tuğ ile iki yıldır ayrı olduklarını dile getiren Irmak Tuğ, 17 yıllık evliliklerinin ardından çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılamakta zorlandığını belirtiyor. Düzenli bir gelirinin bulunmadığını, buna rağmen çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştığını ifade eden Irmak Tuğ, çocukların bakım sorumluluğunun erkekler tarafından üstlenilmemesine şu sözlerle tepki gösteriyor: “İki tane çocuk, servis ücreti var, gittikleri kurslar var, bunun yemesi, içmesi var. Çalıştığım birimden her ay düzenli bir maaş gelirim yok. Ona rağmen ben bu çocuklara her koşulda sahip çıkıyorum ya da ihtiyaçlarını karşılıyorum. Aslında onun da sorumluluğu, onun da yapması gereken şeyler var. Bu devlet, bakanlık bizi nafakayla da sınırlandırdı ya... Failler hayatına kastettiği kadınların adliye içerisinde mahkemelerde ‘Ben çocuğumun eğitimi için çıkmak istiyorum’ diyor ama çıktıktan sonra o çocuğun yüzüne bakmıyor. Hem çocuk yükü almayacaksın, hem nafaka ödemeyeceksin, hem sorumluluk almayacaksın, hem de hayatına kastettiğin kadından dolayı bir ceza almayacaksın. Nafaka hakkımızı sınırlayarak bu faillere hediye paketi sunuldu.”
 
‘Devlet emeğimi görünmez kılıyor, failleri güçlendiriyor’
 
Erkek şiddetinin cezasızlık politikalarıyla beslendiğini kaydeden Irmak Tuğ, evlilik boyunca hem evde hem de ev dışında çalışmasına rağmen emeğinin karşılığını alamadığını ifade ediyor. Nafaka ve tazminat haklarının korunmasını isteyen Irmak Tuğ, şöyle devam ediyor: “Kadınlar erkek şiddetine boyun eğmemeli. Çünkü yalnız değiller. Öyle olsaydı zaten ben bugün burada olmazdım. Çünkü ben çok büyük bir mücadeleden geçtim. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun sayesinde. Onlara da çağrımdır. Haklarını elinden almasına müsaade etmesinler, izin vermesinler. Ben bu evlilik içerisinde hem evde hem işte çalışmışım. Evdeki aldığım maaşı da eşime vermişim. İşte çalıştığım maaşı da alıp eşime vermişim. Ama o ayağını uzatıp dinleniyordu. Ama ben öyle değildim. Evin zaten yükü hep üstümdeydi. O yük hiç azalmadı. Her seferinde daha çok arttı. Devlet bunu göz ardı ediyor. Devlet aslında benim emeğimi çalıyor şu anda. Failleri güçlendiriyor. İki tane çocukla ben yaşam mücadelesi verirken, bu çocuklara daha iyi nasıl bir gelecek sunabilirim, hazırlarım diye çaba gösterirken beni hiç beklemediğim bir anda devlet beni en zayıf noktamda vurmaya çalışıyor. Tamam, o zaman benim hakkımı kim koruyacak? Benim 17 yıllık emeğimin karşılığını kim verecek? O zaman 17 yıllık hakkımı, nafakamı, tazminatımı devlet ödesin bana. Servis parasını karşılasın. Gittiği kurs parasını karşılasın. Bu çocuklar sadece benim sorumluluğum altında değil ki. Onun da sorumluluğu altında. ‘Ben çocuklarımın eğitimi için çıkıyorum.’ Hangi eğitim?”
 
25 Kasım'da alanlara çağrı
 
Kadınların şiddete karşı mücadelede yalnız olmadığını vurgulayan Irmak Tuğ, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde kadınları hakları için alanlarda buluşmaya çağırdı. Irmak Tuğ, son olarak şunları söylüyor: “25 Kasım'da bütün kadınlara çağrımdır. O sokaklarda olsunlar. Sesleri duyulsun. Hakları çalındıysa haklarını arasınlar. Hayatlarına kastedilen kadınlar en azından adaletin yerini bulacağına inandıkları, inanacakları için gelsinler. Şiddete maruz kalıp cesaret edemeyen kadınlara belki de cesaret olur. Psikolojik olarak ve fiziksel şiddete karşı kendilerini güvende hissetmek için bütün kadınları 25 Kasım'da alanlara çağırıyorum.” 

Yarın: Eril siyaset dili eril politikalara dönüşüyor