İSTANBUL - Ana dilin temel insan hakkı ve ifade özgürlüğü olduğuna dikkat çeken Kürt Araştırma Derneği yöneticileri, Kürtçenin kamusal alanlarda görünür olması ve yasal güvence altına alınmasını istedi.

 

UNESCO tarafından 21 Şubat 1999’da kabul edilen Dünya Ana Dil Günü Türkiye’de 1997’de resmen kabul edildi. Ancak Türkiye’de Türkçe dışında hala başta Kürtçe olmak üzere birçok dilde eğitim ve kamusal alanda resmi olarak var olma hakkı tanınmış değil.

 

Kürt Araştırma Derneği yöneticileri Melek Kömürcü ve Ruken Kalın, anadilin önemi üzerine değerlendirmelerde bulundu.

 

‘Ana dil temel insan hakkıdır’

 

Kürt dilinin yaşayan bir dil olması ve resmi olarak öğretim dili olabilmesi için anayasal güvencenin sağlanması gerektiğini ifade eden dernek yöneticilerinden Melek Kömürcü, bir insan hakkı olan anadilin aynı zamanda ifade özgürlüğü hakkı ile kesiştiğine işaret etti. Melek Kömürcü, “Ana dilde eğitim hakkı insani bir haktır. Kanunlarda geçmesi gerekir, ancak o zaman o çerçeveden çıkıp resmi bir dil olabilir. Temel düzenlemeler geçmeli ve zemin yaratılmalı. İnsanlar her yerde kendi dilleri ile konuşabilmeli. Yaşamın her alanında hizmet alanında, sağlık sektöründe, okullarda dilin önü açılmalı. Sadece Kürtçe için değil, bir yerde yaşayan diller varsa resmiyette yok sayılıyorsa bu bir sorundur. Kendilerini ifade edemezler” sözlerini kullandı.

 

‘Okulda farklı evde farklı dil’

 

Kürtçe eğitimin önemine dikkat çeken Melek Kömürcü, “Aileler çocuklarını belirli bir yaşa kadar Kürtçe ile büyütüyorlar fakat okula başladıktan sonra okulda Türkçe gördüğü eğitim nedeniyle aile içinde karşıtlıklar oluşuyor ve çocuk ta psikolojik olarak bu durumdan etkileniyor. Bu nedenle Kürtçe’nin resmi bir dil olması önemli. Her yerde Kürtçe eğitimler verilmeli ve böylece aileler de kendilerini daha iyi hissederler” şeklinde konuştu.

 

‘Dil konusunda eşit değilsek kardeşlik söylemi boş kalır’

 

İstanbul gibi Kürt nüfusunun fazla olduğu bir şehirde İngilizce ve Arapça gibi farklı dillerde ikazlar bulunurken özellikle ulaşım araçlarında Kürtçe ikazların, yönergelerin bulunmadığına dikkat çeken Melek Kömürcü, kardeşlik söylemlerine atıfta bulundu. Melek Kömürcü, “Eğer dil konusunda eşit değilsek o zaman kardeşlik söylemleri boş kalıyor. Örneğin büyük şehirlerde kaç dil olursa olsun, Kürtçe de olmalı. Bu, bir şeyi yıkmaz, tam tersi insanlar ile devlet arasına barışı koyar” diye belirtti.

 

‘Dil yoksa kültürün ruhu kaybolur’

 

Dil ve kültür arasında bir bağ olduğunu dile getiren Melek Kömürcü, “Dil sadece bir konuşma aracı değildir; kültüreldir yaşamın ruhudur, kökler ile bağlantılıdır. Dil yoksa kültürün ruhu da boştur” dedi.

 

‘Söylem yetmez somut adımlar atılmalı’

 

Devlet ve belediyelerin somut projeler geliştirmesi, bu konuya dair halka ve uzmanlara sorulması gerektiğini kaydeden Melek Kömürcü, somut adımlar atılmasının zorunlu olduğunu söyledi. Melek Kömürcü, “Bu iş sadece söylemler ile yürümez. Somut adımlar atılmalı. STK’ler ve uzman kişiler bunun üstüne çok iyi çalışmalar yürütebilir. Böylece halkın da sistemin de önünü açabilirler. STK’ler ve dil öğreten dernekler bu çalışmalara öncülük yapabilir, bu güçleri var. Hastanelerde, aile hekimlerinde yani genel olarak sağlık alanında insanlara kendi ana dilleri ile hizmet verilmesi daha iyi olur” ifadelerini kullandı.

 

‘İstihdam alanları oluşturulmalı’

 

Bir dilin yaşayabilmesi için istihdam alanlarının oluşturulması gerektiği üzerinde duran Melek Kömürcü, “İstanbul için milyonlarca insandan bahsediyoruz. Az bir sayı değil, bunun için çok büyük bir istihdam lazım. Bu, halkın önünü de açacaktır. Atanamayan öğretmenler var, sağlık alanında da, özel işlerde de bunun için alan açılmalı, istihdam sağlanmalı” dedi.

 

‘Çocukların Kürtçe öğrenebilmesi için Kürtçe okul şart’

 

Dilin anayasal güvence altında olmaması nedeniyle çocukların asimilasyon politikalarına maruz kaldıklarını ifade eden Melek Kömürcü, “Eğer dilin yasaksa, eğitim göremiyorsan,  ne kadar iyi Kürtçe biliyorsan bil yine de çocuğuna iyi bir şekilde Kürtçe öğretemezsin. O eğitim verilmeli ki insanların önü açılabilsin ve kendisini oraya ait hissedebilsin” diye konuştu.

 

‘Aynı dili konuşamayan çocuklar ailelerinden kopuyor’

 

Çocukların ana dillerini konuşmasının yasak olmasının çocukların ailelerinden kopmalarına, sorunlar yaşamalarına neden olduğuna işaret eden Melek Kömürcü, “Çocuk kendisini iyi ifade edemediği için aile de zorlanıyor. Aile de kendisini iyi ifade edemiyor. Aralarında bir çelişki yaşanıyor. Bu da toplumsal boyuta büyük sorunlara neden oluyor” diye kaydetti. 

 

Kürt halkının ana dil hakkı mücadelesinde birçok yurttaşın katledildiğini, bu nedenle ana dil gününün kendileri için anlamlı olduğunu söyleyen Melek Kömürcü, ana dil hakkı için mücadeleye devam edeceklerini sözlerine ekledi. 

 

‘Dijital medyada gençlere hitap edebilmeliyiz’

 

Gençlerin dijital medyada uzun içerikler yerine kısa videolar izleyerek bilgi edindiğini paylaşan dernek yöneticilerinden Ruken Kalın şu ifadeleri kullandı: “Bizim de bu trendlerde yer edinmemiz, onlara yetişmemiz lazım. Medya dünyası gençler için yeni ve farklı bir dünya demek. Hayatlarını orada devam ettiriyorlar. Artık Kürtçe içerikler öğrenirken paylaşımlardan öğreniyorlar. Yaptığımız kampanyalarımızı da bu trendler kapsamında onların dünyasına uygun şekilde planlamamız gerekiyor. Örneğin X Platformu üzerinde açılan tartışma odalarında Kürtçe konuşulabiliyor.”

 

‘Kampanyaları halkla birlikte örüyoruz’

 

Derneğin kampanyalarını planladıktan sonra  bu kampanyaları halka sunduklarını ve halktan destek istediklerini belirten Ruken Kalın “Kampanyalarımıza dair bilgi veriyoruz; nasıl kampanyaya dahil olunur, destek olunur anlatıyoruz. Bu süreçlerde halktan da görüş almalıyız. Nasıl bir kampanya istiyorsunuz nasıl bir kampanyaya ihtiyacımız var diye. Önümüzdeki süreçte eksikleri tespit ederek yeni kampanyalar yapıyoruz. Umut ediyoruz ki halkın tüm kesimleri bu sürece katılım sağlar” sözlerini kullandı.

 

Dilin sadece bir konuşma aracı değil aynı zamanda kültür, tarih ve yaşamın ta kendisi olduğunu söyleyen Ruken Kalın son olarak, “Yaşam dilimizle iyi ve güzeldir” dedi.