Neslihan Kardaş 

 

ŞIRNEX - Gittikçe azalan berivanlık kültürüne dair konuşan Zeynep Ulaş, “Yaylalarımız olabildiğince güzel, işimiz olabildiğince zor. Zorlukları çok olduğu için yeni nesil berivanlık yapmıyor” dedi.

 

Şirnex’in Elkê (Beytüşşebap) ilçesine bağlı Mêrgên Sotî yaylasında kadınlar berivanlık kültürünü yaşatıyor. Kürdistan’ın en köklü yaşam kültürlerinden biri olan berivanlık, hayvancılığın azalması ve zor koşullar nedeniyle her geçen yıl azalıyor. Kadın emeği ile şekillenen bu kültürün her aşamasında emeğin izi var. Berivanlık, yalnızca hayvancılığın bir parçası değil, yayla yaşamının kadınlar tarafından sürdürülen önemli kültürel damarlarından da biridir. Dağların, otlakların ve sürülerin arasında şekillenen bu gelenek, dayanışmayı, paylaşmayı, kolektif bir yaşamı ve doğayla uyum içinde yaşamayı da beraberinde getiriyor. Ancak değişen yaşam koşulları, yaylaların boşalması ve geleneksel üretim biçimlerinin giderek azalmasıyla birlikte berivanlık kültürü de gittikçe azalıyor.

 

Berivanlık yapan Zeynep Ulaş, berivanlık kültürüne ve bu kültürün giderek azalmasına dair konuştu.

 

Eskiden yaylaların dolduğunu anlatan Zeynep Ulaş, “Her ailenin en az bir berivanı, kurulu bir çadırı olurdu yaylalarda. Şimdi ise artık bunlar yok. Yeni nesil ve şimdiki gençler artık bu işi yapmıyorlar. Hiç yapmadıkları için yapamayacaklarını söylüyorlar. Ama eskiden yapanlar hâlâ bu kültürü sürdürüp berivanlık yapmaya devam ediyorlar. Yaylalara gelen insan sayısı çok az. Bazıları emekli oluyor, şehre yerleşiyor, bazıları sağlık sorunlarından dolayı gelemiyor” dedi.

 

Kendilerinden sonra bu kültürün tamamen yok olacağını ifade eden Zeynep Ulaş, “Biz de bir yere kadar yapabilir, sürdürebiliriz ama bizden sonrakiler hiç yapmayacaklar. Yaylalarımız olabildiğince güzel, işimiz olabildiğince zor. Zorluğu çok olduğu için yeni nesil yapmıyor. Çünkü yeni nesil rahatına düşkün” diye belirtti.

 

‘Gittikçe yok oluyor’

 

Şimdiki gençlerin ne bu zorlukları yaşayabildiğini ne de eskiden yapılan işleri sürdürebildiğini dile getiren Zeynep Ulaş, “O yüzden hem yaylalarımız gitti hem hayvanlarımız azaldı hem de bu kültür gittikçe yok oluyor. Şu an bu işi yapan yaşlı kadınlar da giderlerse artık kimse yapmayacak. Zorlukları çok fazla, çok emek istiyor, aynı zamanda bir destek de yok. Devlet de destek vermiyor berivanlara. İmkânların daha iyi olması için destek verilseydi belki yapılmaya devam edilirdi” diye konuştu.