HABER MERKEZİ - MERI 2026 Forumu’nda konuşan Îlham Ehmed, Suriye’de Kürtlerin ilk kez resmi olarak tanındığını belirterek, “Askeri güçler ve Özerk Yönetim kurumları devlet kurumlarına entegre edilirken, kadınların rolünde belirgin bir gerileme görüyoruz” dedi.

 

Orta Doğu Araştırmaları Enstitüsü (MERI) tarafından her yıl düzenlenen MERI 2026 Forumu, Güney Kürdistan’ın Hewlêr kentinde başladı. Güney Kürdistan, Irak, Rojava, Türkiye ve uluslararası alandan çok sayıda siyasetçi ve diplomatın katıldığı forumda, bölgenin güvenlik durumu, Kürtlerin karşı karşıya olduğu sorunlar, Irak’ın geleceği ve Rojava ile Suriye arasındaki siyasi süreç ele alınıyor.

 

İki gün sürecek forumun ilk panelinde Suriye ve Rojava’daki gelişmeler ele alındı. Panelde konuşan Kürt siyasetçi Îlham Ehmed, Kürtlerin haklarının tanınması, Kürtçenin resmi statüsü ve entegrasyon sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

 

‘Suriye ilk kez Kürtleri resmi olarak tanıdı’

 

Kürtçenin Suriye Devlet Başkanlığı kararıyla tanındığını belirten Îlham Ehmed, bunun Suriye tarihinde bir ilk olduğunu ifade etti. Îlham Ehmed, “Suriye ilk kez Kürtleri resmi olarak tanıdı. Kürt kimliğinin tanınması en temel adımdır. Kürt dili meselesi bizim için çok önemli” dedi.

 

‘Entegrasyon süreci ilerliyor’

 

Entegrasyon sürecinin Suriye’deki kentlerin yeniden kontrol altına alınmasına, sınır kapılarının açılmasına ve Suriye ile Rojava halkının geri dönüşünün kolaylaşmasına katkı sunduğunu belirten Îlham Ehmed, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Suriye ordusuna entegrasyon sürecine de değindi. Îlham Ehmed, sürecin şu ana kadar önemli ölçüde ilerlediğini ve istikrarın sağlanmasına katkıda bulunduğunu söyledi.

 

‘Kadınların karar alma merkezlerine katılımında engel var’

 

Rojava’daki Özerk Yönetim deneyiminin kadınların toplumsal yaşam, siyaset ve ekonomi alanlarına katılımı açısından öncü bir model oluşturduğunu kaydeden Îlham Ehmed, mevcut süreçte kadınların konumuna ilişkin kaygılarını dile getirdi. Îlham Ehmed, “Özerk Yönetim deneyimi, kadınların kamusal yaşamda, siyasette ve ekonomide yer alması bakımından öncü bir model sundu. Ancak bugün askeri güçler ve Özerk Yönetim kurumları devlet kurumlarına entegre edilirken kadınların rolünde belirgin bir gerileme görüyoruz. Bunu kadınların karar alma merkezlerine katılımının önünde bir engel olarak değerlendiriyoruz” sözlerine yer verdi. 

 

‘Entegrasyon süreci hala deneme aşamasında’

 

Entegrasyon sürecinin hala deneme aşamasında olduğunu kaydeden Îlham Ehmed, Kürt halkının varlığını, kültürünü ve dilini tanıyan devlet başkanlığı kararnamesinin önemli bir kazanım olduğunu söyledi. Îlham Ehmed, söz konusu kararnamenin Suriye tarihinde ilk kez böyle bir tanıma gerçekleştirmesi bakımından tarihi önem taşıdığını ancak uygulamada eksiklikler bulunduğunu vurguladı. Özellikle Kürtçe eğitim hakkının hayata geçirilmesine yönelik sahada açık ve somut mekanizmaların bulunmadığına dikkat çekti.

 

‘Somut uygulama mekanizmaları oluşturulmalı’

 

Hükümet kararlarının nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizliklerin zaman zaman sorunlara yol açtığını belirten Îlham Ehmed, devletin açık uygulama mekanizmaları oluşturması, ekonomik istikrarı güçlendirmesi ve güvenlik alanında denetimi sağlaması gerektiğini ifade etti. Bölgede hala çeşitli sorunların bulunduğunu kaydeden Îlham Ehmed, bazı çevrelerin bölgedeki istikrarı bozmayı amaçlayan müdahalelerde bulunduğunu söyledi. Bazı gruplardaki ırkçı ve aşırılıkçı anlayışların dış müdahalelerle birleşmesinin istikrarı zedelediğini ve iç uzlaşmanın önünü tıkadığını dile getiren Îlham Ehmed, kalıcı istikrarın henüz güvence altına alınmadığını vurguladı. Îlham Ehmed, bunun için sürecin yakından izlenmesi, kararlılığın sürdürülmesi ve somut uygulama mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurguladı.