Gülistan Gülmüş

 

RIHA - Yaşamevi Kadın Dayanışma Derneği, Maşuk Mahallesi'nde 200 kadınlar görüştü. yapılan görüşmelerde şiddet ve yoksulluk öne çıkarken, kadınların yüzde 19,5’inin yaşadığı şiddeti paylaşmaktan çekindiği, bunun için rahatça başvurabileceği merkezlerin açılmasını istedi. 

 

Yaşamevi Kadın Dayanışma Derneği, Riha'nın Karaköprü ilçesine bağlı Maşuk Mahallesi'nde yaşayan kadınların sorunlarını yerinde tespit etmek ve çözüm üretmek amacıyla 200 kadınla yüz yüze görüşme yaptı. Dernek sahada yaptığı görüşmelerin sonucunu rapor haline getirdi.

 

Rapor

 

Raporda, çocuk yaşta evliliklerin hala yoğun olduğu, kadına şiddetin arttığı ve kadınların maruz bırakıldığı şiddeti anlatamadığı gibi sorunların hakim olduğuna yer veridi.  Raporda aynı zamanda şiddete karşı kadın danışma ve dayanışma merkezlerinin yaygınlaştırılması, destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, ekonomik bağımsızlığı sağlayacak istihdam ve kooperatif modellerinin geliştirilmesi, çocuk bakım hizmetlerinin artırılması ve güvenli kamusal alanların oluşturulması talepleri öne çıktı. 

 

Kadınların kendine ait geliri yok

 

Rapora göre kadınların yüzde 79,5'i işsizken, yüzde 83'ünün ise kendisine ait herhangi bir geliri bulunmuyor. Raporda Sigortalı çalışan kadın oranı yalnızca yüzde 3,5 iken ekonomik bağımlılığın kadınların hem yaşamlarına ilişkin karar alma süreçlerini hem de şiddet karşısında başvuru mekanizmalarına erişimini zorlaştırdığına dikkat çekildi.

 

Ev içindeki ücretsiz emeğin neredeyse tamamen kadınların omuzunda olduğu belirtilen raporda, kadınların yüzde 90,5'i çocuk bakımı, yüzde 99,5'inin ev temizliğini tek başına üstlendiği belirttildi.

 

Raporda, çocuk, yaşlı ve hasta bakımının kadınlara yüklenmesinin istihdama katılımın önündeki temel engellerden biri olduğu vurgulandı.

 

Çocuk yaşta evlilik

 

Raporda, erken yaşta ve akraba evliliklerine de dikkat çekildi. Kadınların yüzde 95,5'i evli, yüzde 44,5'i görücü usulü, yüzde 27'si ise akraba evliliği yaptığı kaydedildi. Raporda, 14 ila 17 yaş arasında evlendirilen kız çocuklarının sayısının yoğun olduğuna yer verildi. 

 

Eğitim verileri de kadınların haklara erişimini etkileyen önemli başlıklardan biri oldu. Kadınların yüzde 35,5'i ilkokul mezunu, yüzde 8'i okuma yazma bilmiyor, üniversite mezunu kadınların oranı ise yüzde 12,5 olarak belirlendi.

 

Şiddet 

 

Raporda dikkat çeken başlıklardan biri de kadına yönelik şiddet oldu. Kadınların yüzde 22,5'i şiddete maruz kaldığı, yüzde 23,5'i hakarete uğradığı, yüzde 23,5'i çalışmasına izin verilmediği, yüzde 16'sının ise dışarı çıkmasının engellendiği belirttildi.

 

Raporda, bu verilerin psikolojik, ekonomik ve sosyal kontrol biçimlerinin gündelik yaşamın parçası haline getirildiği ifade edildi. 

 

Başvuru mekanizmaları zayıf

 

Raporda kadınların yüzde 35'i miras hakkı olmadığını belirtirken, miras paylaşımında aile, gelenek ve dini kuralların etkili olduğunu söyleyenlerin oranı dikkat çekti. Raporda, kadınların hukuki hakları konusunda farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiği vurgulandı.

 

Şiddeti anlatmaktan çekiniyorlar

 

Şiddette maruz bırakılan kadınların yüzde 49,5'i yakınlarına, yüzde 43,5'i ise polise başvuracağını anlattı. Buna karşın ŞÖNİM'e başvuracağını söyleyenlerin oranı yüzde 1,5, kadın kuruluşlarına başvuracağını belirtenlerin oranı ise yüzde 2,5 oldu. Kadınların yüzde 19,5'i ise yaşadığı şiddeti hiç kimseyle paylaşmayacağını söyledi.

 

Danışma merkezi ve kreş talebi 

 

Raporda kadınların en önemli ihtiyaçları arasında ekonomik destek, psikolojik destek, çocukların eğitimi, kadın danışma merkezleri, kreş, güvenli yeşil alanlar, sağlık hizmetleri ve mesleki kurslar yer aldı. Raporda ayırca, Maşuk Mahallesi'nde kadın danışma ve dayanışma merkezlerinin yaygınlaştırılması, hukuki ve psikolojik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, kadınların ekonomik bağımsızlığını sağlayacak istihdam ve kooperatif modellerinin geliştirilmesi, çocuk bakım hizmetlerinin artırılması ve güvenli kamusal alanların oluşturulması gerektiği belirtildi.

 

Yerel politika çağrısı

 

Raporun sonuç bölümünde ise kadınların yaşadığı sorunların bireysel değil, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan yapısal sorunlar olduğu vurgulanarak, kadınların haklara erişimini ve yaşamın her alanına eşit katılımını esas alan yerel politikaların hayata geçirilmesi istenildi.