HABER MERKEZİ - Taliban yönetimi, yürürlüğe koyduğu yeni ceza kanunuyla Afgan toplumunu sınıflara ayırdı. Aynı suç, failin “kast”ına göre farklı cezalandırılırken; din adamlarına fiili dokunulmazlık, alt sınıflara ise bedensel ceza yolu açıldı.

 

Taliban yönetimi, 4 Ocak’ta sessizce yürürlüğe koyduğu yeni Afgan ceza kanunuyla toplumu sınıflara ayıran bir sistemi resmileştirdi.

 

İnsan hakları örgütü Rawadari’nin ulaştığı 119 maddelik yasa, Afgan toplumunu dört ayrı “kast”a ayırıyor: din adamları (ulema/mollalar), elitler (aşraf), orta sınıf ve alt sınıf.

 

Yeni düzenlemeye göre aynı suç, failin toplumsal statüsüne göre farklı biçimlerde cezalandırılıyor. Buna göre din adamları yalnızca uyarıyla karşı karşıya kalırken, elitler çağrıya tabi tutuluyor. Orta sınıf için hapis cezası öngörülürken, alt sınıflar hapis cezasına ek olarak bedensel cezalarla da karşı karşıya kalabiliyor.

 

İnsan hakları savunucuları, bu düzenlemenin dini elitlere fiili bir dokunulmazlık sağladığını vurguluyor.

 

Kanunda ayrıca “özgür kişiler” ile “köleler” arasında ayrım yapılması, köleliğin hukuki bir kavram olarak yeniden tanındığı yönünde ciddi endişelere yol açtı.

 

Temel adil yargılanma haklarının büyük ölçüde ortadan kaldırıldığına dikkat çekiliyor. Yasada avukat hakkı ve susma hakkına yer verilmezken, deliller yerine tanıklıkların esas alınması, işkence yoluyla ifade alma riskini artıran bir unsur olarak değerlendiriliyor.

 

Öte yandan “dans etmek” ya da “yasadışı toplantılara katılmak” gibi muğlak fiillerin suç kapsamına alınmasıyla hâkimlere geniş bir takdir yetkisi tanınıyor.

 

Rawadari, söz konusu ceza kanununun modern hukuk ilkeleriyle tamamen çeliştiğini belirterek Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumu acil müdahaleye çağırdı. BM Afganistan Özel Raportörü de yasanın Afgan halkı üzerinde “son derece yıkıcı” sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu.