Neslihan Kardaş 

 

ŞIRNEX- 570 bin 826 nüfuslu Şirnex ve ilçelerindeki 6 devlet hastanesinin doğum kliniklerinde toplam 18 doktor görev yapıyor; Elkê Devlet Hastanesi’nde ise kadın doğum uzmanı yok.

 

570 bin 826 nüfuslu Şirnex’te sağlık alanındaki eksiklikler dikkat çekiyor. Kent genelinde ilçelerle birlikte 6 devlet hastanesi bulunmasına rağmen, Kadın Doğum alanındaki doktor yetersizliği en temel sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Sağlık Bakanlığı’nın resmi verilerine göre, kentteki 6 devlet hastanesinde Kadın Doğum kliniklerinde toplam 18 doktor görev yapıyor. Şirnex Devlet Hastanesi’nde 5, Cizre Devlet Hastanesi’nde 6, Silopiya Devlet Hastanesi’nde 4, Hezex (İdil) Devlet Hastanesi’nde 2, Qileban (Uludere) Devlet Hastanesi’nde 1 doktor bulunurken, Elkê (Beytüşşebap) Devlet Hastanesi’nde ise Kadın Doğum uzmanı bulunmuyor.

 

Şirnex’te sağlık alanında kadınların yaşadığı sorunlara dair Sağlık Emekçileri Sendikası (SES) Şirnex şubesi Eşbaşkanı Mihriban Şenbayram, sorularımızı yanıtladı.

 

‘Doktor sayısı, nüfusa ve hizmet ihtiyacına oranla açıkça yetersizdir’

 

Mihriban Şenbayram, Şirnex’te kadınların sağlık hizmetlerine erişiminde uzun süredir devam eden ciddi ve yapısal sorunlar yaşandığına dikkat çekti. Özellikle kadın hastalıkları ve doğum alanında yaşanan eksikliklerin, kadınların en temel sağlık hizmetlerine zamanında ve düzenli biçimde ulaşmasını zorlaştırdığını söyleyen Mihriban Şenbayram, “Bu sorunlar yıllardır sağlık emekçileri, meslek örgütleri ve kadınlar tarafından dile getirilmesine rağmen sahada hissedilir ve kalıcı iyileştirmeler yapılmamış olması dikkat çekicidir. Kadın doğum uzmanı sayısı; 570.826 olan Şirnex nüfusu ve ilin yüksek doğum oranı dikkate alındığında yetersizdir. İl genelinde toplamda yalnızca 20 PDC sayısı görünüp, toplamda 18 kadın hastalıkları ve doğum uzmanı aktif görev yapmaktadır. Bu sayı, nüfusa ve hizmet ihtiyacına oranla açıkça yetersizdir. Bu tablonun uzun süredir bilinmesine rağmen atama ve planlama süreçlerinde Şirnex’ın ihtiyaçlarının yeterince gözetilmediği görülmektedir” dedi.

 

‘Aktif doktor sayısı fiilen 2’ye düşmektedir’

 

Şirnex Merkez’de bulunan Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi’nde yalnızca 5 kadın doğum uzmanının görev yaptığını söyleyen Mihriban Şenbayram, “Ancak bu sayı, fiilî hizmet sunumunu yansıtmamaktadır. Günlük işleyişte 2 doktor nöbetçi, 2 doktor ise nöbet ertesi yasal dinlenmede olduğu için aynı anda poliklinik hizmeti sunabilen aktif doktor sayısı fiilen 2’ye düşmektedir. Kadın doğum hizmetlerinin büyük bölümünün bu hastane üzerinden yürütüldüğü bir ilde bu durumun yıllardır sürmesi, sorunun geçici değil yapısal olduğunu göstermektedir” diye konuştu.

 

‘Kadınlar, muayene ve takip için şehir dışına gitmek zorunda bırakılıyor’

 

Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden kadın doğum randevusu bulmanın çoğu zaman mümkün olmadığını ifade eden Mihriban Şenbayram, “Poliklinik hizmetleri sınırlı gün ve saatlerde verilebilmekte, bazı günler tamamen durmaktadır. Gebelik ertelenebilir bir süreç değildir; düzenli ve zamanında takip edilmediğinde anne ve bebek sağlığı ciddi risk altına girer. Buna rağmen mevcut planlamaların, gebelik takibini önceliklendiren bir anlayışla yapılmadığı görülmektedir. İlçelerdeki tablo da merkezden farklı değildir. Şirnex genelindeki kamu hastanelerinin bir kısmında kadın doğum uzmanı bulunmamakta, bir kısmında ise tek uzmanla hizmet verilmeye çalışılmaktadır. Bu durum yıllardır bilinmesine rağmen kalıcı kadro atamaları yerine geçici görevlendirmelerle sorun ertelenmektedir. Kadınların muayene ve takip için şehir dışına gitmek zorunda bırakılması hem ekonomik bir yük yaratmakta hem de sağlık risklerini artırmaktadır” şeklinde konuştu.

 

Sorunların temeli

 

Gebelikte hayati öneme sahip olan üçlü tarama testleri, ayrıntılı ultrason gibi tanı ve tarama hizmetlerine erişimde de ciddi sorunlar yaşandığına değinen Mihriban Şenbayram, “Şirnex’te hastanelere yapılan başvuruların önemli bir bölümü gebelik takibi amaçlı olmasına rağmen bu ihtiyaca uygun bir hizmet planlamasının yapılmadığı görülmektedir. Bu durum, kadın sağlığının sağlık politikalarında yeterince önceliklendirilmediğini düşündürmektedir. Biz SES olarak bu sorunların temelinde Sağlık Bakanlığı’nın atama ve personel planlama politikalarının bulunduğunu ifade ediyoruz. 570.826 nüfuslu ve doğum oranı yüksek olan Şirnex’te yalnızca 19 kadın doğum uzmanının görev yapıyor olması, personel dağılımının ihtiyaca göre yapılmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Bu gerçek hem İl Sağlık Müdürlüğü hem de Bakanlık düzeyinde bilinmesine rağmen bugüne kadar kalıcı ve etkili bir çözüm üretilmemiştir. Bu durum, Şirnex’te kadınların sağlık hizmetlerine erişiminin yeterince önemsenmediğini göstermektedir” ifadelerini kullandı.

 

‘Yasal yükümlülükler, sahada yeterince karşılık bulmuyor’

 

Mihriban Şenbayram, sağlık hizmetlerine erişimde eşitliği esas aldıklarını söyleyerek, “Eşit, erişilebilir ve anadilde sağlık hizmeti bir lütuf değil; herkesin temel hakkıdır. Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi bulunan bir ilde kadınların hâlâ gebelik takibi yaptıramıyor olması, şehir dışına gitmek zorunda bırakılması ve önlenebilir risklerle karşı karşıya kalması kabul edilemezdir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 56’ncı maddesi, devletin herkesin sağlık hizmetlerine erişimini sağlamakla yükümlü olduğunu düzenlemektedir. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Hasta Hakları Yönetmeliği de sağlık hizmetlerinin eşit, sürekli ve ulaşılabilir olmasını zorunlu kılar. Şirnex’te yaşananlar, bu yasal yükümlülüklerin sahada yeterince karşılık bulmadığını göstermektedir” sözlerine yer verdi.

 

‘Dilan Durmuş’un ölümü, yıllardır çözümsüz bırakılan sorunların sonucudur’

 

Tüm bu yapısal sorunların en ağır sonucunun Aralık 2024’te Elkê (Beytüşşebap) ilçesinde yaşandığını işaret eden Mihriban Şenbayram, “İlçede kadın doğum uzmanı bulunmaması nedeniyle gebelik takiplerini düzenli yaptıramayan Dilan Durmuş, evde başlayan doğum sırasında yeterli tıbbi müdahale yapılamaması sonucu hayatını kaybetmiştir. Bu ölüm bir kader değildir; yeterli planlama yapılmamasının ve yıllardır çözümsüz bırakılan sorunların sonucudur” diye kaydetti.

 

Anadilde sağlık hizmeti için çağrı

 

Mihriban Şenbayram son olarak, “SES olarak Şirnex’te kadınların sağlık hakkının görmezden gelinmesini kabul etmiyoruz. Yetkilileri sorumluluk almaya, kalıcı kadro atamalarını derhal yapmaya ve kadınların güvenli, nitelikli, parasız, erişilebilir ve anadilinde sağlık hizmetine ulaşmasını sağlayacak adımları atmaları için bir kez daha çağrıda bulunuyoruz” dedi.