![](/staticfiles/news/237804/2024/07/19/823x463cc-ank-19-07-24-kariane-westrheim-anlatiyor-manset-turkce.jpg)
‘Abdullah Öcalan dünya için gerçek bir öğretmendir!’
- 09:01 19 Temmuz 2024
- Dosya
Melek Avcı
ANKARA- Prof. Kariane Westrheim, “Yıllar boyunca Kürt özgürlük hareketinden çok şey öğrendiğimi söylersem abartmış olmam” diyerek, “Abdullah Öcalan dünya için gerçek bir öğretmendir!” sözlerini kullanıyor.
Bu dört yazıdan oluşan dosyanın son yazısını paylaşmadan önce, belki çıkarılacak en büyük özet birbirini tanımayan bambaşka ülkelerde yaşayıp, hayatlarını sürdüren dört kadının da özgürlüğü, cinsiyet eşitliğini ve kadın mücadelesini aradığı yer PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın ortaya koyduğu felsefe. Dünyada genelinde başlatılan “Abdullah Öcalan’a Özgürlük Kürt Sorununa Demokratik Çözüm” kampanyası büyürken, en çok kadınların kenetlenmesi bu nedenledir. Dört insan hakları savunucusunun ve nice kadının mücadelede yol haritası kadın kurtuluşunu da beraberinde getiren, köleliği ortadan kaldıran ve bunu önceleyen paradigmadır. İlk dosyada belirtildiği gibi, uluslararası komplocu güçler, bu dünyada ayak basacak bir karış toprak bile bırakmadıkları bir liderin Asya’dan Avrupa’ya, Orta Doğu’dan Afrika’ya, Amerika’dan Antartika’ya düşüncelerin sızmasını engelleyemedi.
Prof. Kariane Westrheim: 21.yüzyılın ve gelecek diğer yüzyılların deneyimiyle anlatıyor: Abdullah Öcalan zamanında ne demişti, neyi anlatmıştı ve şimdi ne oldu, gerçekleşen ne?
Eğitim üzerine vizyonlar ve düşünceler
"Kürt lider ve düşünür Abdullah Öcalan'ın 'Demokratik Uygarlık Manifestosu’nun üçüncü cildi olan 'Özgürlük Sosyolojisi' 2020 yılında PM Press tarafından yayımlandı. Bu metin, 'toplumun eğitim ve sağlık sorunları' ile ilgili bölümden bir alıntıdan esinlenmiştir. Bir eğitim bilimi akademisyeni olarak benim odak noktam eğitim olacak. Öcalan'ın yazılarından anladığım, metinlerinin çoğunun eğitici unsurlara sahip olduğudur. Öcalan'ın düşüncesinin eğitim açısından ne gibi bir önemi olduğunu ve diğer eğitim bilimcilerde onun bakış açısının izleri olup olmadığını soruyorum. Geçtiğimiz 20 yıl boyunca Kürt meseleleriyle çeşitli şekillerde ilgilendim. Kürt özgürlük hareketi ve PKK içindeki aktörlerle birlikte çalışmak ve Abdullah Öcalan'ın yazılarını tanımak hem bir araştırmacı hem de bir insan olarak benim için büyük bir ilham kaynağı oldu. Yıllar boyunca Kürt özgürlük hareketinden çok şey öğrendiğimi söylersem abartmış olmam.
Eğitim dönüşüm, özgürleşme ve güçlenme için bir aracıdır
Öcalan'ın yazarlığı uzun tarihsel dönemleri kapsamaktadır. Siyasi, ekonomik ve sosyal analizleri geniş tabanlıdır ve profesyonel akademik kavrayışa ve toplumun çeşitli yönlerine dokunan bir bilgi tabanına tanıklık eder. Eğitime ilişkin perspektifleri, demokratik konfederalizm, taban demokrasisi, çeşitlilik, toplumsal cinsiyet, ekoloji ve sosyal adaleti vurgulayan daha geniş ideolojik çerçevesinin bir parçasıdır. Öcalan için eğitim dönüşüm, özgürleşme ve güçlenme için bir aracıdır, Brezilyalı Paulo Freire ve İtalyan Antonio Gramsci gibi diğer radikal düşünürlerle benzer perspektiflere sahiptir. Onlar gibi Öcalan da eğitimin bireyleri baskıcı yapılardan ve ideolojilerden kurtarmayı, eleştirel düşünceyi ve farkındalığı teşvik etmeyi amaçlaması gerektiğine inanmaktadır. Geleneksel eğitim sistemlerinin genellikle sömürgeci ve emperyalist ideolojileri sürdürdüğünü savunmaktadır. Öcalan'a göre alternatif bir eğitim sistemi bu anlatılara meydan okumalı ve kendi kaderini tayin etmeli, kültürel gurur duygusunu geliştirmelidir. Yeni eğitim sistemleri ve müfredatlar Rojava'nın yanı sıra kamplarda ve diaspora derneklerinde de test ediliyor.
Bir öğrenme süreci olarak devlet terörü ve Öcalan'ın tepkisi
Öcalan'ın hedefi demokrasi ve barış olsa da, düşünceleri ve yazıları Türkiye'nin devlet terörü ve Kürtlere yönelik uzun süreli şiddetinin arka planına dayanmaktadır. Öcalan geleneksel devlet eğitim sistemlerine meydan okuyor. Öcalan'ın eğitime bakışı ilerici, radikal, yaşam boyu süren, dönüştürücü ve Kürtlerin tarihsel baskı, sosyal eşitsizlik ve şiddete maruz kaldığı ve bunun da eğitimin tüm yönleri üzerinde önemli etkileri olduğu gerçeğine dayanıyor. Ancak insanlar baskıcı rejimler altında bile öğrenirler. Salazar'ın belirttiği gibi, gruplara ve bireylere karşı uygulanan şiddetin en sofistike ve ölümcül ifadelerinden biri olan devlet terörü aynı zamanda bir öğrenme-öğretme sürecidir. Amacı uzun vadeli bir kültür, sosyo-kültürel korku ve siyasi felç yaratmaktır. Bir öğretme-öğrenme süreci olarak devlet terörü, sadece soykırım, işkence, tecavüz, adam kaçırma ve bireysel suikastlar olarak bilinen yaygın ve acımasız fiziksel şiddet ifadeleri değil, aynı zamanda siyasi, sosyal ve kültürel cinsiyetlendirilmiş, ırksallaştırılmış ve yozlaştırılmış 'öteki'nin oluşturulduğu ve yeniden üretildiği iyi düşünülmüş bir dizi söylem ve teknik stratejidir. Öğretme ve öğrenme, derin sosyal sonuçları olan, derinlemesine ifade edilmiş insani deneyimlerdir çünkü bunlar aynı zamanda dil, sosyal ilişkiler ve sömürgeleştirilenlerin kültürel yaşamında yapılandırılmış olan sömürgeleştirici bilgiyi insanlıktan çıkarabilir ve yeniden üretebilir. Öcalan, Franz Fanon'un belirttiği gibi, sömürgeleştirilmiş insanların uzun süre baskı altında kalmaları halinde kendilerine sömürgecinin ya da zalimin gözünden bakmayı öğrendiklerini deneyimlemiştir.
Kurtuluşun tek yolu ahlaki ve siyasi direniş
Öcalan'ın kitabın bu bölümünde dile getirdiği bilge ve düşünceli eğitim görüşü beni çok etkiledi. Öcalan: toplumun özgürlük ve kurtuluşunun tek yolunun, bu kültürel fetih, asimilasyon ve sömürgeleştirmeye karşı en temel varoluş araçları olan ahlaki ve siyasi mücadele ile direnmek olduğunu savunuyor: Gençliğini yitirmiş bir toplum ya da tersinden söylersek toplumunu yitirmiş bir gençlik yenilmiş olmanın ötesindedir; varoluş hakkını yitirmiş ve ona ihanet etmiştir. Çürüme, parçalanma ve yok oluş onu takip edecektir. Buna karşı toplumun temel görevi, varlığını güvence altına almanın temel araçları olarak kendi eğitim kurumlarını geliştirmektir. Anlam devrimi, toplumun eğitim kurumlarının bilimsel, felsefi, sanatsal ve dilsel içeriği bilim iktidar yapılarının ittifakından çıkaracak şekilde yorumlamasıyla başarıya ulaşacaktır. Aksi takdirde, toplumun ahlaki ve siyasi dokusunun işlemesini sağlamanın hiçbir yolu olmayacaktır. Dolayısıyla, eğitim meselesini ele almak ahlaki ve siyasi kurumları (toplumun dokusunu) gerektirirken, ahlak ve siyasetin asıl hedefi toplumsal eğitimdir. Kendini eğitemeyen bir toplum, kendi ahlaki ve siyasi kurumlarını geliştirip sürdüremez ve böyle bir toplum sürekli tehlike, çürüme ve nihayetinde dağılmadan kaçınamaz (...)
Kürtlere yönelik yıkıcı sömürgeci 'öğrenme rejimini' yıktı
Öcalan'ın açıklamaları hiç yoktan oluşmuş değil, zaman içinde yaşadığı güçlü duygusal ve siyasi deneyimlerden kaynaklanmaktadır. Bir okul çocuğu, üniversite öğrencisi ve siyasi bilince sahip bir yetişkin olarak Öcalan'ın düşüncelerinin, kendisinin ve halkının devlet terörü ve şiddetiyle yaşadığı deneyimlerden ve asimilasyon ve kültürel imhayı hedefleyen baskıcı sömürgeci Türk eğitim sistemiyle karşılaşmasından kaynaklandığı açıktır. Bu durum Öcalan'ın siyasi inançları üzerinde doğrudan bir etki yaratmıştır. Buna yanıtı, önce 1978'de siyasi bir parti, ardından silahlı bir gerilla ve daha sonra da Kürt özgürlük hareketi olarak PKK'yi kurmak oldu. Öcalan'ın erken dönem deneyimleri, neden okuma yazma programları ve siyasi eğitimin ana araçlar olduğu bir halk okulu işlevi gören bir parti ve hareket kurduğunu da açıklayabilir. Bu eğitim müdahalesiyle, yetkililerin Kürtlere yönelik yıkıcı sömürgeci 'öğrenme rejimini' yıkmaya başladı.Tanınmış eleştirel eğitim araştırmacılarına paralel olarak Öcalan, eğitimin sadece geleneksel sınıflarda, oditoryumlarda ve resmi müfredat aracılığıyla değil, her yerde gerçekleşebilecek bir şey olduğu görüşünü desteklemektedir. Bu, herkesin öğretilebileceği ve tüm yaşam süreci boyunca herkesin öğrenebileceği olasılığını ortaya çıkarmaktadır. Maxmur'da yaşayan ve hiç okula gitmemiş olan yaşlı bir anne bana şunları söyledi “Okuma yazma öğreneceğimi hiç düşünmemiştim ama şimdi düşünün ki kızımla birlikte okula gidiyoruz.”
Kürt kadın mücadelesini dünyanın en güçlü ve bilinçli kadın hareketi yaptı
Kadınların Kürt toplumunda, birincisi erkeklere tabi olarak, ikincisi de devletin toplumun her kademesindeki baskıcı toplumsal cinsiyet yapıları nedeniyle iki kat ezilmiş bir role sahip olduğunu söylemek yanlış olmaz. Öcalan eğitimde ve toplumda toplumsal cinsiyet eşitliğinin önemini vurgulamaktadır. Eğitimin ataerkil yapıların yıkılmasında ve toplumsal cinsiyet özgürlüğünün teşvik edilmesinde önemli bir rol oynanması gerektiğine inanmaktadır. Öcalan'ın toplumsal cinsiyet özgürleşmesi konusundaki bilinçli, eğitici ve siyasi açıdan stratejik düşünceleri ve hamleleri, Kürt kadın mücadelesinin dünyanın en güçlü ve siyasi açıdan en bilinçli kadın hareketlerinden biri haline gelmesine yol açmış, Ortadoğu'nun büyük bir kısmı için olduğu kadar diaspora toplulukları ve dünya çapındaki diğer kadın hareketleri için de önem arz etmiştir. YPJ'nin IŞİD ve diğer cihatçı gruplara karşı mücadelesi ve Öcalan'ın orijinal sloganı Jin, Jiyan Azadi - ne yazık ki 2023 Nobel Barış Ödülü ile bağlantılı olarak Kürt kadın mücadelesi ile bağlantısı koparıldı - gibi örneklerden bahsetmek yeterli olacaktır. Öcalan yazılarıyla sadece hareketin ve toplumun toplumsal cinsiyet meselelerine ve kadınlara bakışını değiştirmeye teşvik etmekle ve siyasi olarak katkıda bulunmakla kalmamış, aynı zamanda yazılarının açık bir eğitim amacı taşıdığı ve hem kadınlar arasında hem de genel olarak Kürt toplumunda dönüştürücü bir uyanışa yol açtığı söylenebilir.
Her zaman cepte bir kitap
Öcalan, öğrencilerin eğitim süreçlerinde önemli ölçüde söz sahibi olduğu demokratik bir eğitim yaklaşımını savunuyor. Yerel nüfusun ihtiyaç ve isteklerine cevap veren, ademi merkeziyetçi ve toplum temelli eğitim girişimlerini desteklemektedir. Bu, PKK'nin tarihi boyunca ortak bir konu olmuştur ve PKK'nin eğitim yönü, insanların partiye bağlılıklarını sağlayan ilk faktörlerden biri olmuştur. Başlangıçtan itibaren eğitimli gerillalar köylere giderek çocuklara ve yetişkinlere okuma yazma öğretti. Kadın gerillaların kadınlarla konuşmaya gitmesi de buna bir örnektir, sadece onları örgüte katmak için değil, aynı zamanda aile ve toplum içindeki ikincil konumlarının farkına varmalarını sağlamak için. Birkaç yıl önce PKK kamplarından birini ziyaret etme şerefine nail oldum.
Eğitim ve direniş alanını sınıfların dışına taşıdı
Geleneksel bir üniversiteden, bilginin ve öğrenmenin kamptaki günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğu dağlara gelmek çok özel bir deneyimdi. Kadın savaşçılardan biri bana nerede olursa olsun, kampta, savaşta veya diğer faaliyetlerde, cebinde her zaman bir kitap taşıdığını söyledi. Dağlardaki yaşam, hareket ve öğrenme süreçleri onun eğitimi haline gelmişti. Paulo Freire'nin, bilinç yükseltme yoluyla özgürleşme olarak adlandırdığı bu durum, Öcalan'ın radikal eğitim teorilerinde kilit bir unsurdur. Eğitim ve direniş alanını Türkiye'deki geleneksel sınıfların dışına, diasporaya, dağlara, hapishanelere, köylere ve Kürdistan sokaklarına ‘taşıdı’ ve Türkiye'nin Kürt halkına karşı tarihsel olarak uzun süredir devam eden devlet terörüne ve şiddetine meydan okumanın tek yolu siyasi, sosyal ve kültürel ve nihayetinde silahlı direnişti. Tüm bu alanlarda eğitim merkezi bir faktördü.
Kolektif bir siyasi kimlik inşa etmek
Bu, Freire ve Gramsci'nin özgürleştirici eğitim görüşüyle büyük benzerlikler taşır; burada öğretim olgusal bilgi pratiğinden daha fazlası haline gelir ve eğitim dönüştürücü özgürleştirici bir süreçle ilgilidir. Ancak Öcalan'ın bakış açısını yorumladığımda, bilinç süreçleri bireysel olarak değil, kolektif bağlamlarda sosyal kimlik ve bilgi inşasının bir parçası olarak gerçekleşir: kolektif ‘biz’in ya da Gramsci'ye uygun olarak 'kolektif özne'nin yaratılmasına katkıda bulunan bir şey. Öcalan'a göre, siyasi hayata ve kolektif bir harekete katılarak kendi kaderini değiştirebilecek bir sosyal aktör olarak insan ile eğitim arasında güçlü bir ilişki vardır. Bu bölümde belirttiği gibi '…ahlakın ve siyasetin gerçek amacı toplumsal eğitimdir ve bu aynı zamanda insanların siyasi kimliklerini inşa ettikleri yerdir (...)'. Robins'e, göre siyasi kimlik, insanların ortak sorunlara ortak çözümler bulma ihtiyacının farkına vardıkları karşılıklı bağımlılık duygusunu ifade eder ve kolektif eylem ile kimlik arasındaki yakın ilişkiyi güçlü bir şekilde vurgular.
Alternatif bir eğitimin mümkün olduğuna inanıyorum
Abdullah Öcalan, örgün ve yaygın eğitimi pratik beceriler, kültürel bilgi, etik değerler ve bilinçli kolektif duruşla bütünleştiren bütüncül bir eğitim yaklaşımını teşvik etmektedir. Devletin çıkarlarından ziyade halkın değerlerini ve ihtiyaçlarını yansıtan özerk eğitim kurumlarının geliştirilmesi çağrısında bulunduğunda, bu birçoğumuz için gerçekçi gelmeyebilir, neredeyse ütopik görünebilir. Ancak ben onun düşüncesini, böyle bir hedefe tam şuan ulaşmak imkânsız olsa da alternatif bir eğitimin mümkün olduğu ve bunun her yerde gerçekleşebileceği şeklinde yorumluyorum. Öcalan, dönüştürücü, kapsayıcı ve demokrasi, eşitlik ve ekolojik farkındalık ilkelerine derinden bağlı bir eğitim sistemi öngörüyor. Abdullah Öcalan dünya için gerçek bir öğretmendir!”